X
تبلیغات
نمره بيست - سلسله ي هخامنشي چگونه به وجود آمد؟
اطلاعاتي در مورد علوم اجتماعي دوره راهنمايي

درس هشتم : سلسله ي هخامنشي چگونه به وجود آمد؟
هخامنشيان و قوم پارس :

سرزميني را كه پارس ها در آن سكني گزيدند، به نام ايشان پارس (فارس) ناميده شد. قبايل چادرنشين پارس ابتدا در اين سرزمين به دام داري پرداختند ولي پس از مدتي ، گروهي از آن ها كشاورز و يك جانشين شدند. يكي از اين قبيله ها، قبيله ي پاسارگاد بود. رئيس اين قبيله هخامنش نام داشت.
فرزندان هخامنشي قلمرو و قبيله ي خود از جمله شمال خوزستان كنوني را كه قبلاً متعلق به ايلامي ها بود، تصرف كردند و گسترش دادند. با اين كار پارس ها با پيشرفت هاي ايلامي ها و بابلي ها بيشتر آشنا شدند و بسياري از فنون كشاورزي، شهرسازي و نوشتن را از آنان فرا گرفتند.



  پادشاهي كورش:

يكي از نوادگان هخامنش كه به حكومت سرزمين پارس رسيد، كورش نام داشت . كورش پارس ها را به قيام عليه مادها دعودت كرد و به جنگ آژي دهاك ، پادشاه بي اراده ي ماد رفت . پارس ها با او همراه شدند. تعدادي از بزرگان ماد به او پيوستند. به همين دليل آژي هاك از كورش شكست خورد و حكومت مادها به پايان رسيد.
كورش ، سپس سارد، پايتخت ليدي و بابل را تصرف كرد و با تصرف اين دو شهر بزرگ قلمرو ايران بسيار وسيع شد و كورش ثروت هاي بسياري را به دست آورد. دولتي كه او بنا كرد به نام جدش هخامنشي ناميده شد. سرانجام كورش در يكي از جنگ هاي خود در شمال شرقي ايران كشته شد.
 



  داستان برديا :

كورش دو پسر داشت: نام يكي كمبوجيه و نام ديگري برديا بود. كمبوجيه پسر بزرگ تر جانشين پدر شد و پس از پادشاهي تصميم گرفت مصر را فتح كند. اما دستور داد مخفيانه برادرش را به قتل برسانند.
پس از قتل برديا كمبوجيه سرزمين مصر را به تصرف خود درآورد . اما در همين هنگام به او خبر رسيد كه برديا در ايران به تخت نشسته ، با تعجب به سمت ايران بازگشت اما در ميان راه درگذشت.
كسي كه در ايران بر تخت نشسته بود گئومات نام داشت. او از مردم ماد بود و از طريق برادرش از قتل برديا خبردار شد پس به كاخ كمبوجيه رفت و به دليل شباهتش به برديا خود را برديا معرفي كرد و مردم نيز چون از قتل برديا خبر نداشتند، حكومت او را پذيرفتند.
گئومات براي اين كه مردم را با خود همراه كند به طرفداري از آنان در مقابل ظلم و ستم بزرگان پارس و ماد پرداخت اما پارسيان به حيله ي او پي بردند و به فرماندهي داريوش كه يكي از اقوام كورش بود، به كاخ شاهي حمله كردند و او را به قتل رساندند.
 



  پرسش از متن درس هشتم :
1 – يكي از قبيله هاي بزرگ پارسي را نام برده و بنويسيد رئيس آن قبيله كه بود؟

پاسارگاد – هخامنش  



  2 – بزرگ ترين قبيله ي پارسي كدام قبيله بود؟ چرا؟

پاسارگاد. زيرا رئيس قبيله پاسارگاد يعني هخامنش رئيس تمام قبايل پارسي بود  



  3 – كوروش كه بود و چه كرد؟

يكي از نوادگان هخامنش بود كه به حكومت پارس رسيد و با همراهي بزرگان پارس و تعدادي از بزرگان ماد آخرين پادشاه ماد را شكست داد و حكومت هخامنشيان را تأسيس كرد  



  4 – چه كساني كوروش را در جنگ با مادها همراهي كردند؟

الف – بزرگان پارس
ب – تعدادي از بزرگان ماد
 



  5 – چرا كمبوجيه برادرش برديا را به قتل رسانيد؟

كمبوجيه تصميم گرفت كشور مصر را فتح كند ولي مي ترسيد در زمان لشگر كشي به مصر برادرش در صدد رسيدن به پادشاهي بر آيد به همين دليل برادرش برديا را مخفيانه به قتل رسانيد.  



  6 – چرا حكومت بردياي دروغين چندان طول نكشيد؟

زيرا بزرگان پارسي به حيله ي او پي برده و به فرماندهي داريوش به كاخ شاهي حمله برده و او را به قتل رساندند  



  جست و جو درس هشتم:
1 – تصرف شمال خوزستان براي هخامنشيان چه نتيجه اي داشت؟

اين كار پارس ها را با پيشرفت هاي ايلامي ها و بابلي ها آشنا كرد و آن ها بسياري از فنون كشاورزي، شهر سازي و نوشتن را از آنان آموختند.  



  2 – چرا زماني كه كوروش سرزمين ماد را تصرف كرد. پادشاهان كشور ليدي ، بابل و مور به وحشت افتادند؟

زيرا آنان با پادشاه ماد دوست بودند ولي مي ترسيدند كه كورش به كشور آنان نيز حمله كند

  درس نهم :
اوضاع اداري و همسايگان ايران در زمان هخامنشيان



  داريوش هخامنشيان را بار ديگر قدرتمند مي سازد

بر تخت نشستن گئومات براي مدتي قدرت را از دست هخامنشيان گرفت. اما پس از قتل گئومات و ايجاد شرايط بسيار خطرناک براي هخامنشيان در پارس و ماد و سراسر قلمرو هخامنشيان قيام هاي بزرگي عليه آنان رخ داد. در کشورهاي تابعه مانند مصر و بابل نيز وضع به همين منوال بود. کشورهاي تابعه سرزمين هايي با مردم غيرايراني بودند که جزو قلمرو هخامنشيان به شمار مي آمدند.
داريوش نزديک به سه سال به طور مداوم با دشمنان جنگيد تا آن ها را شکست داد. او در کتيبه ي بيستون که از خود به يادگار گذاشته، چگونگي اين جنگ ها را شرح داده است .
 



  قلمرو هخامنشيان چگونه اداره مي شد؟

 

اگرچه داريوش توانست با سرکوب دشمنان ، بارديگر هخامنشيان را به قدرت برساند اما مي دانست براي حفظ اين قدرت به روشي منظم و خاص نيازمند است.
او براي اداره کشور، بزرگان پارس را در رأس امور قرار داد. در دولت هخامنشينان جمعي از بزرگان کشور در دربار بودند و جمعي ديگر نيز به حکومت نواحي مختلف کشور منصوب شدند که به آن شهربان مي گفتند. شهربان در حقيقت استاندار منطقه بود. يک فرمانده نظامي و يک کارمند نيز در کارها به شهربان کمک مي کردند.
مأموراني که اخبار مورد نياز داريوش را به او مي رساندند از افرادي به نام چاپار بهره مي جستند.علاوه بر اين ، چاپار قاصدي بود که با استفاده از اسب هاي تندرو پيام ها و نامه ها را از جايي به جاي ديگر مي برد. در جاده ها محل هايي نيز به نام چاپارخانه ساخته شده بود.
 



  پايتخت هاي هخامنشيان:

هخامنشيان براي اين که به نقاط مهم قلمرو خود نزديک تر باشند. چندين شهر را پايتخت خويش قرار داده بودند و در فصل هاي مختلف سال به آن شهرها مي رفتند. يکي از پايتخت هاي هخامنشيان شهر هگمتانه بود که در آن زمان اکباتان ناميده مي شد. پايتخت ديگر شهر شوش بود که پايتختي زمستاني به شمار مي آمد.
تخت جمشيد معروف ترين پايتخت هخامنشيان شامل مجموعه اي از کاخ هاي عظيم بود که هنوز ويرانه هاي آن باقي است. اين بناي باستاني به دستور داريوش کنار شهري به نام پارسه ساخته شد. تخت جمشيد که توسط هنرمندان ، صنعت گران و معماران ساخته شد، از طريق راهي به نام راه شاهي به شوش و از آن جا به سارد مربوط مي شد.
 



  همسايگان ايران در زمان هخامنشيان

پس از آن که آريايي ها به فلات ايران مهاجرت کردند، جاي آن ها را سکاها که قومي چادرنشين بودند گرفتند آن ها قومي مهاجم و خون ريز بودند که به مرزهاي شمالي ايران حمله مي کردند. در زمان هخامنشيان همسايه ي ديگر ايران يونان بود. در يونان در شهر اسپارت و آتن از ديگر شهرها مشهورتر بودند.
اسپارت مردمي جنگ جو داشت و پادشاهي مستبد بر آن حکومت مي کرد. اما آتني ها به عمل و دانش علاقه مند بودند و دانشمندان بزرگي چون سقراط، افلاطون و ارسطو ميان آن ها زندگي مي کردند با وجود اين آتني ها برده داري مي کردند.
 



  پرسش و جست و جوي درس نهم :



  1 – در کتيبه ي بيستون درباره چه موضوعاتي سخن گفته شده است؟

چگونگي جنگ هاي با شورشيان و طرز مجازات دشمنان داريوش  



  2 – درباره کشورهاي تابعه در زمان هخامنشيان چه مي دانيد؟

کشورهاي تابعه سرزمين هايي با مردم غيرايراني بودند که جزء قلمرو هخامنشيان بودند مانند بابل و مصر  



  3 – دو وظيفه اصلي چاپار را بنويسيد:

الف ) رساندن اطلاعات به مأمور مخفي داريوش
ب) جا به جايي پيام ها و نامه ها از جايي به جاي ديگر با استفاده از اسب هاي تندرو
 



  4 – پايتخت هاي هخامنشيان را نام ببريد و زمان استفاده هر يک از آن ها را بنويسيد:

تخت جمشيد ----> بهاري
هگمتانه ----> تابستاني
شوش -----> زمستاني


  پرسش از متن درس نهم :



  1 – پس از قتل گئومات چه شرايطي براي دولت هخامنشيان به وجود آمد؟

در سراسر قلمرو آنان قيام هاي بزرگي عليه آنان رخ داد از جمله :
الف ) در پارس مخالفان خانواده ي هخامنش سر از اطاعت آنان پيچيد
ب ) مادها که نيز طرفدار گئومات بودند دست به شورش زدند
ج ) مردم کشورهاي تابعه مثل مصر و بابل بر عليه آنان شورش کردند
 



  2 – کتيبه ي بيستون يادگار کيست؟

داريوش هخامنشي  



  3 – داريوش براي اداره ي کشور چه کرد؟

الف) بزرگان پارس را که در قتل گئومات با او همکاري کرده بودند در رأس امور قرار داد.
ب) براي رضايت بزرگان ماد بعضي امور کشور را به آنان واگذار کرد.
 



  4 – در زمان داريوش و دولت هخامنشي شهربان به چه کسي گفته مي شد؟

جمعي از بزرگان کشور که به حکومت نواحي مختلف منصوب شده بودند شهربان ناميده مي شدند شهربان در حقيقت استاندار منطقه بود  



  5 – چاپارها چه کساني بودند؟

قاصدهايي که با استفاده از اسب هاي تندرو پيام ها و نامه ها را از جايي به جاي ديگر مي بردند.  



  6 – چاپارخانه چگونه جايي بود؟

در جاده ها محل هايي وجود داشت که براي سرعت دادن به کار چاپار اسب هاي تازه نفس و غذا در اختيار آن ها مي گذاشتند  



  7 – معروف ترين پايتخت هخامنشيان چه نام داشت؟ در کجا و به دستور چه کسي ساخته شد؟

تخت جمشيد ، به دستور داريوش در کنار شهر پارسه ساخته شد  



  8– راه شاهي چه مناطقي را به يکديگر متصل مي کرد؟

تخت جمشيد به شوش از آنجا به سارد متصل مي شد  



  9 – همسايگان ايران را در زمان هخامنشيان نام ببريد.

سکاها ، يوناني ها  



  10 – چرا در زمان هخامنش سکاها موفق نشدند ايران را تصرف کنند؟

زيرا دولت قدرتمند هخامنشي به خوبي از مرزها نگهداري مي کرد.  



  11- خصوصيات مردم شهر آتن را بنويسيد:

مردم آتن بيشتر دريانورد و بازرگان بودند و حاکم را از ميان خود از طريق انتخابات تعيين مي کردند. آتني ها به علم و دانش علاقه مند بودند  



  11 – جنگ هاي ميان ايران و يونان در زمان هخامنشيان چه نتيجه اي در بر داشت؟

موجب ضعف هر دو کشور شد.

نوشته شده توسط حسن شيخه در ساعت 23:3 | لینک  |