X
تبلیغات
نمره بيست - جغرافياي سال دوم راهنمايي
اطلاعاتي در مورد علوم اجتماعي دوره راهنمايي

 

جغرافياي سال دوم راهنمايي


  درس اول: از کره ي جغرافيايي چه مي آموزيم؟
درس دوم: قاره ي آسيا کجاست؟

 

آيا تاکنون به يک کره ي جغرافيايي توجه کرده ايد؟
شکل ها و رنگ هاي روي کره را مشاهده کنيد. قسمت هاي وسيع آبي رنگ آن، اقيانوس ها هستند. اقيانوس ها و آب هاي بسيار پهناور و وسيع اند که سطح کره ي زمين را فرا گرفته اند.
در ميان آب ها، خشکي هاي بسياربزرگ را مي بينيد. به اين خشکي ها قاره مي گويند. ادامه ي قاره ها در زير آب اقيانوس ها قرار دارد.
باتوجه به کره ي جغرافيايي، قاره هاي روي زمين را نام ببريد.
اکنون با نگاهي به کره ي جغرافيايي حدس بزنيد که مساحت آب ها روي کره ي زمين بيشتر است يا مساحت خشکي ها؟



  فعاليت :
1 – باتوجه به شکل2، نام قاره ها را به ترتيب وسعت آن ها در جدول بنويسيد:

1 – آسيا / 2 – آمريکا / 3 – آفريقا / 4- قطب جنوب / 5- اروپا / 6-استراليا و اقيانوسيه  



  2- بيشتر خشکي ها در نيم کره ي شمالي قرار دارند.

بيشترخشکي ها در نيم کره ي جنوبي قرار دارند.  



  3 –سه قاره ي نزديک به هم کدام اند؟

آسيا، اروپا ، آفريقا  



  4 – کدام قاره تقريباً از قطب شمال تا نزديکي قطب جنوب کشيده شده است؟

قاره ي آمريکا  



  5 – کدام قاره به طور کامل در نيم کره ي شمالي قرار دارد؟

آسيا و اروپا  



  6 – کدام قاره در نيم کره ي جنوبي قرار دارد؟

قاره ي استراليا، قاره ي قطب جنوب و اقيانوسيه به طور کامل و آمريکاي جنوبي، جنوب آفريقا در نيم کره ي جنوبي  



  7 – خط ّاستوا از کدام قاره ها مي گذرد؟

آمريکا، آمريکا و آسيا  



  8- نصف النهار مبدأ از کدام قاره ها مي گذرد؟

اروپا، آفريقا، قطب جنوب  



  درس دوم قاره ي آسيا کجاست؟

نقشه ي روبرو، قاره هاي جهان را نشان مي دهد. آيا مي دانيد کدام قاره ي پهناورترين قاره ي جهان است؟ آسيا
قاره ي آسيا تقريباً خشکي هاي جهان را در بر مي گيرد. بلندترين کوه ها، پست ترين نقاط و پهناورترين جلگه هاي زمين در آسيا واقع شده اند.
بيش از نيمي از جمعيت کره ي زمين در قاره ي آسيا به سر مي برند و پرجمعيت ترين کشورهاي جهان در اين قاره قرار دارند.
 



  موقعيت:

آيا مي توانيد بگوئيد قاره ي آسيا از سه طرف به آب هاي کدام اقيانوس ها محدود مي شود؟ هند، آرام، منجمد شمالي
قاره هاي آسيا در محل تنگه ي برينگ از آمريکاي شمالي و در محل کانال سوئز از آفريقا جدا مي شود. علاوه بر اين، کوه هاي اورال مرز بين دو قاره ي آسيا و اروپا را تعيين مي کند.
 



  فعاليت 1:
1 – در نقشه دقت کنيد و به سؤال هاي زير پاسخ دهيد:

1 – قاره ي آسيا از سمت جنوب به اقيانوس هند و از سمت مشرق به اقيانوس آرام و از سمت شمال به اقيانوس منجمد شمالي محدود مي شود.

2 – چهار فلات پي در پي آسيا از غرب به شرق عبارتند از :
فلات مغولستان <-- تبت <-- فلات ايران <-- فلات آناتولي <--

3 – بلندترين رشته کوه آسيا چه نام دارد؟ نام بلندترين قله ي آن چيست؟
هيماليا، اورست
 



  ناهمواري هاي آسيا:

 

به نقشه ناهمواري هاي آسيا توجه کنيد. آسيا را از نظر ناهمواري ها مي توان به سه بخش تقسيم کرد:
1 – فلات ها: شامل فلات هاي بلند با ارتفاع زياد و فلات هاي کم ارتفاع قديمي.
2 – سرزمين هاي پهناور و پست جلگه اي در شمال و جنوب آسيا.
3 – سرزمين هاي داراي کوه آتش فشان.
 



  فعاليت 2:
در نقشه ي بالا دقت کنيد و به سؤالات زير پاسخ دهيد:
1 - کدام جلگه، فلات ايران را به شبه جزيره عربستان متصل مي کند؟

جلگه بين النهرين  



  2 – در مغرب جلگه ي سيبري، کوه .... و در شرق آن رود .... قرار دارد.

اورال - يني سئي

3- رودهاي مهم هند از کدام رشته کوه سرچشمه مي گيرند؟ به کجا مي ريزند؟
رشته کوه هاي هيماليا، به خليج بنگال مي ريزند

4 – رودهاي مهم چين را نام ببريد.
يانگ تسه کيانگ، هوانگهو

5 – با توجه به نقشه ي بالا و اسم هاي داخل دايره هاي زير ، جاهاي خالي را پرکنيد.


* نام يک دلتاي مهم آسيا، دلتاي بنگال
* نام سه مجمع الجزاير آتش فشاني آسيا: فيليپين ، اندونزي ، ژاپن
* نام دو شبکه جزيره ي بزرگ

جغرافياي سال دوم راهنمايي



  درس سوم: آسيا قاره ي فلات هاي بلند و جلگه هاي پهناور
درس چهارم: آب و هواي قاره ّي آسيا چگونه است؟

1 – فلات هاي بلند و کوه هاي با ارتفاع زياد:

نقشه ي درس قبل را به خاطر بياوريد. از غرب به شرق آسيا، چهار فلات پي در پي وجود دارد. آيا نام آن ها را به ياد داريد؟ بلندترين آن ها چه نام دارد؟
در حاشيه همه ي اين فلات ها رشته کوه هايي وجود دارد. در جنوب فلات تبت، رشته کوه هاي بسيار بلند هيماليا، همچون ديواري عظيم وجود دارد. بلندترين قله ي اين رشته کوه، اورست است که با ارتفاع 8848 متر، بلندترين قله ي جهان به شمار مي رود. آيا مي دانيد کوهنوردان ايراني در سال 1377 موفق شدند به قله اي اورست صعود کنند؟
در ميان اين رشته کوه ها، گذرگاه ها و تنگه هاي طبيعي بسياري وجود دارد. راه معروف بازرگاني موسوم به جاده ابريشم که در گذشته هاي دور، کشور چين را از طريق ايران به کشورهاي اروپايي پيوند مي داد، از اين گذرگاه عبور مي کرده است.



  2 –سرزمين هاي پهناور و پست جلگه ها در شمال و جنوب آسيا:

آيا مي توانيد روي نقشه صفحه 5 ، فلات کم ارتفاع سيبري و جلگه ي سيبري را پيدا کنيد؟ جلگه ي سيبري بين کدام رود و کدام رشته کوه قرار دارد؟ مدت ها قبل از آن که بشر روي زمين پديدار شود به جاي اين جلگه و سرزمين هاي پهناور جنوبي آن، دريايي کم عمق و بسيار وسيع به نام درياي تتيس وجود داشت. درياي خزر (مازندران) و درياچه آرال هر دو باقي مانده ي آن درياي بزرگ هستند.
در شرق جلگه ي سيبري، فلات کم ارتفاع سيبري قرار دارد که يخبندان هاي طولاني در طي هزاران سال باعث متلاشي شدن سنگ هاي آن شده است.
همان طور که مي دانيد، بين رشته کوه ها معمولاً رودهاي بزرگي جريان دارند که آبرفت هاي زيادي را از کوه ها کنده و با خود حمل مي کنند.
اين آبرفت ها در مسير يا در دهانه خود ته نشين و بر روي هم انباشته مي شوند و با گذشت زمان جلگه هايي را پديد مي آورند.
مثلاً جلگه ي عراق از آبرفت رودهاي دجله و فرات به وجود آمده است. دو رود بزرگ گنگ و سند که از کوه هاي هيماليا سرچشمه مي گيرند، جلگه هاي حاصلخيز گنگ و سند را به وجود آورده اند. در چين نيز رودها نقش مهمي در به وجودآمدن جلگه هاي پهناور کناره ي دريا دارند. سطح اين جلگه ها چنان پست و هموارتر است که رودهايي که در آن جريان دارند هر چند يک بار جاي بستر خود را تغيير مي دهند. رودها همچنين آبرفت ها را در دهانه ي خود، جايي که به دريا مي ريزند، انباشته مي کنند. از انباشته شدن آبرفت ها در دهانه ي رودها، دلتاهاي پهناور (سرزمين هاي Δ مانند) به وجود مي آيد. با انباشته شدن دائمي آبرفت ها، دلتاها پيوسته توسعه مي يابند در آب دريا پيش مي روند و جاي مناسبي براي کشاورزي به وجود مي آورند. وجود اين دلتاها در زمين هاي بسيار هموار ممکن است خطر بروز سيلاب را افزايش دهد. چرا؟
 



  3 – سرزمين هاي داراي کوه آتش فشان:

در مشرق و جنوب شرقي آسيا به ويژه در کناره هاي اقيانوس آرام «مجمع الجزاير» هاي بسياري وجود دارد. به دليل ناآرام بودن پوسته ي زمين، آتش فشان ها و زلزله هاي بسياري رخ مي دهد و برخي از اين آتش فشان ها جزايري را به وجود آورده اند.  



  فعاليت 1:
1- آيا دلتاها جاي مناسبي براي کشاورزي است ؟ چرا؟

بله، زيرا دلتاها از انباشته شدن آبرفت ها در دهانه ي رودها ايجاد مي شوند و در نتيجه اين سرزمين ها خاک حاصلخيز را براي کشاورزي دارا هستند.  



  2 – منظور از دهانه يا مصبّ رود چيست؟ دلتا چگونه به وجود مي آيد؟

جايي که رود به دريا مي ريزد، دهانه رود ناميده مي شود. از انباشته شدن آبرفت در دهانه رودها دلتاهاي پهناور (سرزمين هاي مانند) به وجود مي آيد.  



  3 – دلتاي بنگال از آبرفت کدام رودها به وجود آمده است؟ آيا مي توانيد با مراجعه به يک نقشه ي جهان نما يا کره ي جغرافيايي بگوئيد دلتاي بنگال در کدام کشور قرار گرفته است؟

رودهاي گنگ و براهماپوترا، بنگلادش  



  4 – آيا مي توانيد با مراجعه به يک نقشه ي طبيعي ايران ، يک دلتاي مهم را در شمال کشورمان مشخص کنيد؟ اين دلتا از آبرفت هاي کدام رود به وجود آمده است؟

به عهده دانش آموز  



  درس چهارم:
آب و هواي قاره ّي آسيا چگونه است؟

مي دانيد که براي تعيين وضعيت آب و هوايي هر منطقه، بايد ميزان دما و بارش آن را در طول چندين سال اندازه گيري کنيم. آسيا قاره ي پهناور است که از قطب شمال تا مدار استوا امتداد يافته و دما و بارش در بخش هاي مختلف آن متفاوت است از اين رو، د راين قاره آب و هواي گوناگوني وجود دارد. اکنون با توجه به دو شکل 10 و 11، پراکندگي دما و بارش را در آسيا به طور جداگانه بررسي مي کنيم. همان طور که در نقشه ي مقابل مشاهده مي کنيد، به طور کلي در آسيا سه بخش متفاوت از نظر دما وجود دارد:
1 – سرزمين هاي مجاور قطب شمال و سيبري که در تمام روزهاي سال سرد بوده و داراي يخبندان هاي بسيار و طولاني است.
2 – سرزمين هاي جنوبي که در مجاورت درياها، از درياي سرخ تا جزيره تايوان واقع شده اند و در تمامي روزهاي سال گرم هستند.
3 – بخش هاي داخلي که داراي سرما سخت و خشن و در زمستان ها و گرماي زياد در تابستان ها هستند.(آب و هواي قاره اي يا بري)
 



  فعاليت :
1 – چرا سرزمين تبت همانند سرزمين هاي قطبي شمال و آسيا، د رتمامي روزهاي سال سرد است؟

تبت بلندترين فلات آسياست و اين سرزمين هاي بلند داراي آب و هواي سرد هستند.  



  2 – چرا سرزمين هاي جنوبي آسيا در تمامي روزهاي سال گرم اند؟

به دليل نزديکي به خط استوا.


تاکنون با مناطق مختلف آسيا از نظر وضعيت دما آشنا شديد، حال به پراکندگي بارش در اين قاره توجه کنيد. آسيا در تمامي بخش ها داراي بارش و رطوبت يکسان نيست بلکه برخي نواحي آن خشک و برخي مرطوب هستند. آيا مي دانيد رطوبت اين مناطق از کجا مي آيد؟ رطوبت از درياها و اقيانوس هاي مجاور مي آيد و سپس به وسيله ي باد به خشکي ها و قاره ها منتقل مي شود. آسيا از نظر ميزان بارش به دو قسمت آسياي مرطوب و آسياي خشک تقسيم شده است:
 



  آسياي مرطوب :

 

به طور کلي ،سه نوع باد موجب انتقال رطوبت به سرزمين هاي داخل قاره ي آسيا مي شود:
1 – بادهاي موسمي در فصل تابستان که از شرق و جنوب شرقي آسيا مي وزد و باران فراوان به همراه مي آورد.
2 – بادهاي باران آور غربي در فصل زمستان که از اقيانوس اطلس به طرف سيبري مي وزند اما پيش از ان که به سيبري برسند، مقدار زيادي از باران خود را در اروپا فرو مي ريزند و سپس با نزديک شدن به سمت مشرقَ، رفته رفته مقدار باران آن ها کاسته مي شود.
3 – بادهاي باران آور مديترانه اي که به خصوص در فصل زمستان مي وزند و چنان که در نقشه مي بينيد. چندان به داخل قاره ي آسيا نفوذ نمي کنند.
 



  آسياي خشک:

تمامي آسياي مرکزي، نواحي غربي و جنوب غربي آسيا شامل شبه جزيره ي عربستان ، نواحي داخلي فلات آناتولي و فلات ايران از نواحي خشک آسيا محسوب مي شوند. بيشتر اين سرزمين ها يا از دريا دورند يا کوه هاي بلند مانع ورود بادهاي مرطوب به داخل آن ها مي شود.
 



  اثرات بادهاي موسمي:

همان طور که خوانديد، سرزمين ها مشرق و جنوب شرقي آسيا در تابستان ها در معرض وزش بادهاي باران آور موسمي قرار دارند. فعاليتهاي کشاورزي در اين نواحي بستگي بسياري به ريزش اين باران ها دارد. همه ساله عده ي زيادي از مردم اين نواحي هم زمان با ريزش باران هاي موسمي در تابستان، به روستاها و نواحي کشاورزي مهاجرت کرده و در فعاليت هاي کشاورزي به خصوص در کشت برنج شرکت مي کنند.
اگر باران هاي موسمي به موقع نبارد يا دچار بي نظمي شود، از توليد محصولات کشاورزي کاسته مي گردد و کشاورزان خسارت مي بينند و به عکس نيز ريزش شديد باران هاي موسمي گاهي موجب به راه افتادن سيل و طغيان رودخانه ها در اين نواحي مي شود.
 



  فعاليت 2:
1 – در جدول مقابل ، مشخصات بادهاي باران آور آسيا را بنويسيد از نقشه استفاده کنيد)

نام باد مبدا وزش فصل وزش
بادهاي موسمي شرق و جنوب شرقي آسيا تابستان
بادهاي باران آور اقيانوس اطلس زمستان
بادهاي باران آور مديترانه اي درياي مديترانه زمستان
 


  2 – چرا آسياي مرکزي و نواحي داخلي فلات ايران و فلات آناتولي را آسياي خشک ناميده اند؟

اين سرزمين ها يا از دريا دورند يا کوه هاي بلند مانع ورود بادهاي مرطوب به داخل آن ها مي شود.

3 – با توجه به نقشه ي پراکندگي باران در آسيا و نقشه ي طبقه بندي آب و هوا در آسيا، نوع آب و هواي هر يک از نواحي زير را مشخص کنيد.
سيبري وتبت ----> سرد وخشك
عربستان ----> گرم وخشك
جنوب شرقي آسيا ----> گرم ومرطوب
آسياي مركزي ----> قاره اي يا بري

4- درباره اثرات بادهاي موسمي توضيح دهيد:
اثر مثبت: فعاليت هاي کشاورزي به اين بادها بستگي دارد.(به خصوص کشت برنج)
اثر منفي: اگر باران هاي موسمي به موقع نبارد و يا دچار بي نظمي شود از توليد محصولات کشاورزي کاسته مي گردد و کشاورزان خسارت مي بينند برعکس نيز ريزش شديد باران هاي موسمي گاهي موجب به راه افتادن سيل و طغيان رودخانه ها در اين نواحي مي شود.
 

جغرافياي سال دوم راهنمايي



  درس پنجم: آسياي سبز کجاست؟ آسياي خشک کجاست؟
درس ششم : آيا قاره ي آسيا پرجمعيت ترين قاره جهان است؟

 

در درس قبل خوانديد که در آسيا چند نوع آب و هوا وجود دارد. از اين رو پوشش هاي گياهي مختلف در اين قاره متناسب با آب و هوا به وجود آمده است. اکنون راهنماي نقشه را به دقت مطالعه کنيد و به فعاليت ها پاسخ دهيد:



  فعاليت :
1 – اگر از شمال آسيا به سمت جنوب حرکت کنيم، چه نوع پوشش گياهي را مشاهده خواهيم کرد؟ نام ببريد؟

توندرا، جنگل هاي مخروطي (تايگا)، جنگل هاي پهن برگ، چمنزار، استپ بياباني، ساوان ، جنگل هاي انبوه گرمسيري (استوايي)  



  2 – هر يک از ويژگي هاي زير مربوط به کدام نوع پوشش گياهي است؟ تايگا - استپ - توندرا - جنگل هاي پهن برگ

جنگل هاي مخروطي سرو و کاج : تايگا
خزه و گلسنگ : توندرا
گياهان خاردار که با فاصله از هم روييده اند. استپ
درختاني مانند بلوط و سپيدار . جنگل هاي پهن برگ
 



  3 – در مجاورت اقيانوس منجمد شمالي، سيبري و استوا چه نوع پوشش گياهي وجود دارد؟

اقيانوس منجمد شمالي ، توندرا ، سيبري: تايگا، استوا، جنگل هاي انبوه گرمسيري ، ساوان  



  4 – نوشته ي زير درباره ي دو ناحيه ي وسيع از آسياست که از نظر پوشش گياهي با هم تفاوت زيادي دارند. با توجه به نقشه ي پوشش گياهي و آنچه که درباره ي آب و هواي اين نواحي در درس هاي گذشته خوانده ايد. متن را کامل کنيد.
آسياي سبز

در جنوب شرقي و جنوب آسيا، جنگل هاي انبوه گرمسيري روييده است ؛ زيرا اين نواحي، در معرض وزش بادهاي موسمي قرار دارند که موجب ريزش باران، فراوان در آن مي شود.

آسياي خشک
در جنوب غربي و مرکز آسياَ، بيابان هاي وسيعي مانند بيابان عربستان، بيابان ايران، بيابان گبي ، بيابان سن کيانگ، بيابان شهر وجود دارد زيرا اين نواحي يا از دريا دورند يا کوه هاي بلند مانع ورود بادهاي مرطوب به داخل آن ها مي شود.
 



  درس ششم : آيا قاره ي آسيا پرجمعيت ترين قاره جهان است؟
پراکندگي جمعيت:

به نقشه ي پراکندگي جمعيت در آسيا توجه کنيد.آيا پراکندگي جمعيت در همه جاي اين قاره يکسان است. در کدام نواحي تراکم جمعيت کمتر است؟ سيبري ، مغولستان ، هيماليا در نواحي داخلي شبه جزيره عربستان ، نواحي داخلي فلات ايران و نواحي مرکزي آسيا جمعيت کمي زندگي مي کنند؟ چرا؟ در نواحي مرتفع فلات تبت و هيماليا، به دليل سرماي طاقت فرسا، کم بودن زمين هاي کشاورزي، مشکلات حمل و نقل و تراکم جمعيت کم است. در مشرق و جنوب شرقي آسيا، تراکم جمعيت زياد است؛ براي مثال ، از حدود 212 ميليون نفر جمعيت کشور اندونزي، حدود 100 ميليون نفر، در جزيره ي کوچک جاوه و متمرکز شده اند. و اين جزيره متراکم ترين ناحيه ي کره ي زمين از نظر جمعيت است.  



  فعاليت :
1 – عوامل طبيعي مؤثر در پراکندگي جمعيت را در جاي مناسب خود قرار دهيد.
خاک نامساعد – جلگه هاي پست و هموار- باران فراوان – باران کم – پوشش گياهي فقير –فلات ها و قله هاي بلند – آب و هواي گرم و مرطوب – آب و هواي سرد و خشک – پوشش گياهي سرسبز – خاک آبرفتي.

 

 


  افزايش جمعيت و پيامدهاي آن:

جمعيت جهان به سرعت رو به افزايش است؛ زيرا، تعداد افرادي که به دنيا مي آيند بسيار بيش از تعداد افرادي است که از دنيا مي روند. سرشماري ها نشان مي دهند که هم اکنون جمعيت جهان به بيش از6/6 ميليارد نفر رسيده است. آيا مي دانيد سرشماري چيست؟
براي آگاهي از تعداد جمعيت يک ناحيه آن ها را سرشماري مي کنند. اگر معلم از شما بخواهد که هريک از شما وضعيت افراد خانواده ي خود را از نظر تعداد، جنسيت ، ميزان سواد، سن و ... مطالعه کرده و نتيجه را به کلاس اعلام کنيد، اين عمل شما نوعي سرشماري است.
در سرشماري يک کشور، دولت اطلاعاتي در مورد جمعيت يک روستا، يک شهر، يک استان يا کشور گردآوري مي کند. اين اطلاعات به دولت کمک مي کند تا براي نيازهاي مختلف مردم و حل مشکلات آن ها برنامه ريزي کند.
به کساني که جمعيت را سرشماري مي کنند، آمارگير مي گويند. در کشور ما ، سرشماري هر ده سال يک بار صورت مي گيرد. نخستين سرشماري در سال 1335 و تازه ترين سرشماري در سال 1375 انجام گرفته است.
جمعيت در همه ي قاره هاي جهان به طور يک سان پراکنده نشده اند. به نمودار زير توجه کنيد. پرجمعيت ترين قاره ي جهان کدام قاره ا ست؟ آسيا
 



  چين و هند پرجمعيت ترين کشورهاي جهان:

دو کشور چين (با بيش از يک ميليارد و دويست و هفتاد ميليون نفر) و هند ( با بيش از يک ميليارد نفر) پرجمعيت ترين کشورهاي جهان هستند که در قاره ي آسيا واقع شده اند. جمعيت اين دو کشور بر روي هم جمعيت جهان را تشکيل مي دهد.  

اين دو کشور با جمعيت زيادي مواجه هستند. اين امر مشکلات زيادي را براي مردم اين کشورها به وجود مي آورد. براي مثال تأمين مخارج و تهيه ي مسکن فرزندان براي پدران و مادران بسيار دشوار است.
در برخي از شهرهاي هند نظير کلکته، مدْرَس، و دهلي هزاران نفر تمام عمر را در کنار خيابان ها زندگي مي کنند. انسان از ديدن زندگي اين مردم فقير بسيار اندوهگين مي شود. جمعيت زياد هند موجب شده است که در اين کشور فقر، کمبود غذا و سوء تغذيه، کمبود وسايل بهداشتي و درماني، کمبود آب آشاميدني، کمبود مسکن، مدرسه و ... به وجود بيايد.
دولت هند امروزه به خانواده ها توصيه مي کند که فقط دو بچه داشته باشند تا زندگي آن ها بهتر شود. به نظر شما، چه تعداد بچه براي يک خانواده کافي است؟
 

نوشته شده توسط حسن شيخه در ساعت 23:37 | لینک  |